*** جامد: ازكلمه ی ديگرگرفته نشده است.

مصدري: مي توان ازآنها مشتق ساخت (تمامي مصادر)

-  وزن هاي مشهور: فَعل (ضَرب)، فِعل (عِلم)، فُعل (شُغل)، فُعُول(جُلُوس)، فَعَلان(جَوَلان)

فُعلان(غُفران)، فِعلان(هجران) و... + مصادرثلالي مزيد

غيرمصدري:نمي توان از آنها اسم مشتق ساخت. مانند: الّدار،القلم، الجِدار، السِّلاح و...

 

*** مشتق : ازكلمه ی ديگرگرفته شده است. معناي وصفي وريشه ی فعلي دارد.   مشتقّات عبارتند از:

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: قواعد, نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2013/5/19

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی
:: برچسب‌ها: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2013/4/14

ادامه مطلب...

کاربر گرامی! اولین انجمن تخصصی تبادل نظر درس و رشته زبان عربی به همت "کانون آموزش عربی" راه اندازی گردید

.  امیدواریم با عضویت در انجمن تخصصی آن وبگاه، از آن بهره کافی ببرید و به دیگر عربی دوستان بهره وافر برسانید... باشد این زکات علمتان.

بدین منظور به این آدرس مراجعه نمایید:   http://www.arabicforum.ir

»» لطفا این خبر را به دیگر دوستانی که با عربی سر و کار دارند

برسانید.««

این هم کد وارد شدن به نخستین انجمن درس عربی ج

هت درج در وبلاگ یا وب سایت شما:

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، آگهی و اطلاعیه
:: برچسب‌ها: انجمن تخصصی تبادل نظر زبان عربی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2013/2/26

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی
:: برچسب‌ها: پاورپوینت

ن : آقاي سلیمانی ت : 2013/2/14

نرم افزار عربی نوین در جهت بهبود و تسریع در امر یادگیری عربی ویژه ی مقطع دبیرستان توسط یکی از دانش آموزان جوان، توانا و خلاق کشور عزیزمان طراحی شده است.

این نرم افزار با داشتن محیطی ساده و البته کاربر پسند و کارا، شما را به یادگیری عربی علاقه مند تر کرده و یادگیری و آزمون را برای شما جذاب تر می کند.

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، فناوری و نرم افزار
:: برچسب‌ها: نرم افزار

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/10/20

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، نمونه سوال،کنکور
:: برچسب‌ها: نرم افزار

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/10/19

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، نمونه سوال،کنکور
:: برچسب‌ها: کنکور

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/10/19

ادامه مطلب...

»»» برای مشاهده و دانلود ادامه مطلب اینجا کلیک کنید «««

کانون آموزش زبان عربی

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو، مبادی العربیة
:: برچسب‌ها: مبادی العربیه, صرف و نحو

ن : خانم علي عسكري ت : 2012/9/8

مقدمه :

یکی از مطالبی که همیشه در جلسات  گروههای آموزشی  درس عربی به آن پرداخته شده: راههای ایجادانگیزه در دانش آموزان به درس عربی بوده و هست  که دراین راستا عوامل بسیاری از جمله : افزایش ساعت آموزشی، تغییر کتب درسی ، بهبود امکانات کمک آموزشی ، استفاده از دبیران متخصص و آشنا به فنون معلمی ،توجه خانواده و همراه بودن آنها  ذکر می شده است .اما با توجه به  شرایط  وامکانات موجود که نیازمند بررسی و تغییرات اساسی است به نقش یک معلم عربی و تاثیر گزاری او در بهبود وضعیت آموزشی دانش آموزان می پردازیم

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، شیوه ی مطالعه درس عربی، کتابخانه
:: برچسب‌ها: آموزش و پرورش, شیوه های آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/7/27

ادامه مطلب...

نمودارها وسیله ای مناسب برای آموزش و  طبقه بندی اطلاعات است و از آنها برای ساده و ملموس کردن موضوعات گوناگون استفاده می‌شود و از آنجایی که مبحث اعداد در زبان عربی برای  خیلی ها مبحثی پیچیده است، استفاده از نمودار کمک فراوانی در تسهیل یادگیری آن می کند. چرا که با تقسیم بندی مطالب جلوی خیلی از اشتباهات  که ناشی از اشتباه کردن و خلط در قواعد است  را می گیرد.

در این پست از عربی برای همه می توانید نمودار آموزش اعداد عربی را که بصورت فایل پاورپوینت است دانلود کنید. برای اجرای آن به پاورپوینت 2007 یا بالاتر نیاز دارید.

این نمودار  توسط دوست عزیزم استاد مصطفی اللهیاری و به زبان عربی تهیه شده است.

دانلود از سرور پرشین گیگ

دانلود از سرور پارسا اسپیس

منبع: عربی برای همه

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: قواعد, نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/6/26

کتابی سودمند جهت یادگیری نحو به صورت تطبیقی برای تقویت مکالمه و انشا نویسی در عربی

کتاب النحو الواضح کتاب آموزش نحو در مدارس کشورهای عربی است و در دو سطح ابتدایی و پیشرفته تالیف شده است که هر سطح مشتمل بر سه جلد است( مجموعا شش جلد)

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، شیوه ی مطالعه درس عربی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: قواعد, راهنمایی, دبیرستان, نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/6/26

ادامه مطلب...

نرم افزار قطرب برای یادگیری صرف افعال عربی بسیار مفید است. این برنامه  با نوشتن صیغه اول ماضی هر فعل اطلاعات زیر را به شما ارائه می کند:

همه صیغه های معلوم و مجهول ماضی، مضارع، مضارع مجزوم، مضارع منصوب، مضارع موکد با نون ثقیله، صیغه های امر و امر موکد، متعدی یا لازم بودن فعل و نوع آن ( ثلاثی، رباعی )

برای استفاده بهینه از این برنامه می توانید افعال مختلف را صرف کرده و سپس با استفاده از این برنامه تصریف خود را چک و تصحیح کنید.

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: قواعد, نرم افزار, نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/6/26

ادامه مطلب...

یک نرم افزار مفید برای یادگیری اصول علم اعراب و تشخیص نقش کلمات و اعراب آنا در جمله.

برخی از مباحث آموزشی این برنامه:

آشنایی با علم اعراب - علامات اصلی اعراب - 

علامات فرعی اعراب - اعراب یا بنای اعداد

قواعد اصلی و عمومی اعراب همراه با مثال

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: قواعد, نرم افزار, نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/6/26

ادامه مطلب...

یک فایل پاورپوینت آموزش نحو به زبان عربی که مبحث مهم اقسام کلام و علائم آنها و همچنین انواع اعراب و بناء و علائم آن را بیان می کند.

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، شیوه ی مطالعه درس عربی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو، کتابخانه
:: برچسب‌ها: قواعد, نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/6/26

ادامه مطلب...

»»» برای مشاهده و دانلود ادامه مطلب اینجا کلیک کنید «««

کانون آموزش زبان عربی

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، نکات کمک آموزشی
:: برچسب‌ها: قواعد, راهنمایی, نکات کمک آموزشی

ن : خانم علي عسكري ت : 2012/5/28

1-روش های مطالعه   
2-روش های مطالعه-سریع خوانی  
3-روش های مطالعه-روش صحیح مطالعه                                   
4-روش های مطالعه-تمرکز حواس و روش های آن
5-روش های مطالعه-تمرکز حواس در کلاس
6-روش های مطالعه-مکان،روش،تمرکز و ...
7-روش های مطالعه-چگونگی افزایش درک مطلب
8- پیشنهادات و توصیه های مفید برای مطالعه بهتر
9- چگونه در امتحان موفق شویم؟
10-روش تقویت مغز
11-انتخاب رشته
12-روش تست زنی
13-افزایش انگیزه برای مطالعه
14-تمرین برای افزایش تمرکز
15-تمرین جهت تمرکز بهتر حین مطالعه
16-سؤالاتی پیرامون چگونگی آماده شدن جهت آزمون ها

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، شیوه ی مطالعه درس عربی
:: برچسب‌ها: شیوه های آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/5/16

برای رویت و دانلود خلاصه ای از قواعد عربی از راهنمایی تا دانشگاه اینجا کلیک کنید

کانون آموزش زبان عربی

در صورت نیاز به  pdf reader می توانید برنامه Adobe Reader 10 Lite را از اینجا دانلود کنید

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: قواعد, صرف و نحو

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/4/27

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، فیلم و مکالمه، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/3/30

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: دبیرستان

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/2/14

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، صرف و نحو
:: برچسب‌ها: نکات کمک آموزشی, صرف و نحو

ن : آقاي سلیمانی ت : 2012/2/14

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، شیوه ی مطالعه درس عربی

ن : خانم وحدانی ت : 2011/12/31

ادامه مطلب...

١ـماضي استمراري

کان+ مضارع            کانَ يذهبُ :مي رفت   

ماضي+ مضارع          رايتُ ظَبياً يمشي بهُدوءٍ آهويي را ديدم که به آرامي راه مي رفت

نکته : به مضارع اگر افعال ديگري عطف شوند به صورت ماضي استمراري ترجمه مي شوند

(کان المعلمُ يدَرِّسُ بشوقٍ ويشَجِّعُ الطلابَ علي الجهد و المُثابرة . معلم با شوق واشتياق درس مي داد و دانش آمو زان را به تلاش و پايداري تشويق مي کرد)

نکته : فعل مضارع با فعل ماضي ارتباط معنايي داشته باشد (مثل جمله وصفيه و حاليه)

  کان+«لا» نفي+مضارع      کان لا يذهَبُ : نمي رفت

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/12/29

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو، مبادی العربیة

ن : خانم علي عسكري ت : 2011/12/28

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو، مبادی العربیة

ن : خانم علي عسكري ت : 2011/12/27

  

        

   

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی
:: برچسب‌ها: قواعد, صرف و نحو

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/12/19

برای مشاهده و دانلود ادامه مطلب اینجا کلیک کنید

www.arabicedu.ir

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو، مبادی العربیة

ن : خانم علي عسكري ت : 2011/12/17

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، صرف و نحو

ن : خانم وحدانی ت : 2011/12/16

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، زبان و ادبیات عرب، صرف و نحو، کتابخانه

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/12/14

برای مشاهده و دانلود ادامه مطلب اینجا کلیک کنید

www.arabicedu.ir

:: موضوعات مرتبط: عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی، صرف و نحو، مبادی العربیة

ن : خانم علي عسكري ت : 2011/12/14

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، عربی دبیرستان، نکات کمک آموزشی

ن : آقای ادب پرور ت : 2011/12/2

:: موضوعات مرتبط: عربی راهنمایی، نکات کمک آموزشی

ن : آقای ادب پرور ت : 2011/12/2

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/11/25

ادامه مطلب...

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، نمونه سوال،کنکور، بارم بندی امتحان و کنکور

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/11/11

دانلود عربي اول عمومي متوسطه

دانلود عربي دوم عمومي متوسطه

دانلود عربي دوم انساني متوسطه

دانلود عربي سوم انساني متوسطه

دانلود عربي سوم عمومي متوسطه

برگرفته از وبلاگ استاد سپاهی بخشی

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/11/11

دانلود قواعد عربی از راهنمایی تا دانشگاه از اینجا

دانلود جدول راهنمای تجزیه ترکیب (التحلیل الصرفی و الإعراب) از اینجا

دانلود لیست کتب کمک درسی استاندارد عربی برای دانش اموزان و دبیران از اینجا

دانلود بارم بندی جدید90-91 دروس پیش دانشگاهی (چهارم) سالی واحدی 20 نمره ای از اینجا

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، کتابخانه، آگهی و اطلاعیه، بارم بندی امتحان و کنکور

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/11/7

برای مشاهده جمع های مکسر در کتاب های عربی لطفا روی ادامه مطلب در پایین این مطلب کلیک کنید

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، کتابخانه

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/10/16

ادامه مطلب...

http://www.languageguide.org/im/fruits/ar

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/10/16

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/10/16

 با استفاده از این سایت می توانید آزمون های آنلاین بسازید و در وب سایت خود منتشر کنید.

از امکانات این سایت :

• استفاده از لینک دایرکتوری سایت
• ساختن سوالات تصادفی

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، نمونه سوال،کنکور

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/8/21

ادامه مطلب...

 

انواع کلمه

انواع کلمه

          

            - اسم

            - فعل

            - حرف

اسم: کلمه ای که برای نامیدن اشخاص سعید

                                   اشیاء    قلم

                                   حیوانات أسد

    به کار می رود. کلماتی هم ممکن است برای نامیدن به کار نرود ولی در گروه اسم

    قرار بگیرد. زیرا دارای مفهوم مستقل می باشند و در عین حال زمان هم ندارند مانند

    اسم های پرسشی و ...

مشخصه اصلی اسم:

1.    داشتن ال در ابتدای کلمه. الکتاب

2.    تنوین در آخر کلمه. کتاباً  

(تنوین نونی است که خوانده می شود ولی نوشته نمی شود.

ً   ٌ   ٍ       )                                                                                                                       

3.    ة در آخر کلمه. مدرسة

       نکته:

       در آخر بعضی کلمات (ة) تای گردی وجود دارد که به

        آن تای تأنیث می گوییم.

 

      به کلماتی که در آخر آنها (ة) به کار رفته باشد مونث

      نامیده می شود. سفینة -  نافذة

      به کلماتی که در آخر آنها (ة) به کار نرفته باشد مذکر

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/4/27

ادامه مطلب...

با سلام

لطفا به سایت دیگر ما به آدرس زیر سربزنید

آموزش عربي arabicedu

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی، نمونه سوال،کنکور، زبان و ادبیات عرب، شعر و ادب

ن : آقاي سلیمانی ت : 2011/3/3

الف – متـراد فـها : جزيـل = كثير الأسوة = المثالي أهلاً = مرحباً المصاعب = المشكلات فَـتــَّـشَ = بحث عن رفيق = مصاحب الرائـِـد = الدليل كذلك = هكذ ا الباغي = الطاغي أتـﻰ = جاء الاجتها د = النـَّـشا ط قسـَّـم = وزَّع السّـوء = السيئة يصدق = لايكذب الأ طفا ل = الصِّـبيان ب ــ مـتـضادها : عُـسْر ≠ يُـسْر الجوانح ≠ الجوارح الجانحة ≠ الجارحة النعمة ≠ النـقـمة النـِّـعَم ≠ النـِّـقَـم قريب ≠ بعيد قـَرُ بَ مِـن ≠ بَـعُدَ عَـن اقترب ≠ ابتعد مِـن ≠ عَـن لنا ≠ علينا حق ≠ باطل ظالم ≠ مظلوم الليل ≠ النهار مشرق ≠ مغرب بشير ≠ نذير مُـبـَشِّـر≠ مُـنْـذِ ر كافر ≠ مؤمن ناقص ≠ كامل رخيص ≠ باهظ القول ≠ العمل خير ≠ شـَرّ الإفراط ≠ التفريط يـَنـْجَح ≠ يَـفْـشَـل يصدقون ≠ يكذبون البَـرْد≠ الحَـرّ المُـجـِـدّ ≠ المتكاسِل ، الكَـسِـل العالِم ≠ الجاهل يكـْـرَهُ ≠ يـُحِـبّ التواضع ≠ الرَّ فعَة بـِشـْر ≠ حُـزن تـَمَّ ≠ نـقـَصَ يعـلمون ≠ لا يعـلمون ، يجهلون الحسنة ≠ السيئة الصادق ≠ الكاذب الظلمات ≠ النور الاجتهاد ≠ الـتـكا سُـل العجلة ≠ التأ نـّي رَطـْب ≠ يابس صانع ≠ مـُبيد الكبار ≠ الصِّـغار ، الأطفال الصِّـدق ≠ الكِـذ ْب

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2010/6/18

 درس اول
*مترادف
صراطاً سویّا:صراطاً مستقیماً هَجَرَ : تَرَکَ راغبٌ عنه : مُنصرِفٌ
الحفیّ : الرؤوف الإحسان : البِرّ عَزَمَ : قَصَدَ
تَیَسَّرَ : أمکَنَ

* متضاد
الخیر : الشّرّ یَنفَعُ : یُضِرُّ ، یَخسَرَ القُبح : الحُسن
رَفَضَ : قَبِلَ الدّنیا : الآخرۀ الحَسَنات : السّیّئات
لَکَ : علیکَ بَشَّرَ : أنذَرَ الصَّدیق : العَدوّ
المؤمن : الکافر یأمُرونَ : یَنهَونَ

درس دوّم
* مترادف
الوِلاء : الحُبّ ، المَوَدّۀ الجَور : الظّلم القِتال : الحَرب
هَیَّجَ : شَجَّعَ الرّأفۀ : التّعطُّف تَألَّمَ : حَزِنَ
أتی : جاءَ المُنی : الأمَل  

* متضاد
الحُبّ : البُغض خاصّۀً : عامّۀً الکاذِب : الصّادِق
السّوء : الحُسن الغنیّ : الفقیر القُرب : البُعد

برای دیدن همه ی درس های لطفا روی ادامه مطلب کلیک کنید =»

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2010/6/18

ادامه مطلب...

« آشنايي با الگوهاي تدريس » الگوهاي تدريس الگوهاي تدريس را به چهار خانواده تقسيم كرده اند: 1-اجتماعي . 2-اطلاعات پردازي . 3-فردي . 4-رفتاري. مسلما هر طبقه با كمك شاياني كه به شناخت هر چه دقيق تر و جامع ترموضوع مي نمايد . با خلق بصيرت بيشتر ، موجبات تسهيل استفاده و كاربرد موثرتر و مناسب تر از الگوها را فراهم مي كند . در سلسله مقالاتي كه تقديم خواهد شد الگوهاي تدريس هر – خانواده الگوها – را مورد بررسي قرار خواهيم داد و در هر الگو چارچوب تحليلي – مقايسه اي روش ها را كه شامل مراحل تدريس به نحوه ي واكنش معلم ، ماهيت روابط ميان گروهي و شرايط ومنابع لازم مي شود مورد بررسي قرار خواهد گرفت . اين چارچوب قابليت استفاده مهمي را دارد كه عبارت است از : تحليل روش هاي مختلف تدريس و مقايسه آنها با يكديگر ، با تجزيه ي روشهاي مختلف تدريس به افراد و عناصر تشكيل دهنده ي آن ، امكان مقايسه ميان آنها و انتخاب آگاهانه و دقيق تر را فراهم مي آورد. يعني چنانچه استفاده از الگوهاي مختلف تدريس جهت تحقق اهداف خاص مورد نظر معلم وجود داشته باشد سوال اين است كه استفاده از كدام يك از الگوهاي ياد شده با ويژگي هاي دانش آموزان با امكانات و تجهيزات موجود طول مدت يك كلاس و .... وفق و سازگاري بيشتري دارد ؟ لذا استفاده از چهارچوب تحليل مقايسه اي در انتخاب و استفاده از اجراي دقيق تر روشها نقش موثرتري ايفا مي كند . در دو نقش نيز به تبيين آثار مستقيم ( آموزشي) و آثار غير آموزشي ( پرورشي ) اشاره خواهد شد . آن چه در اين مقالات به عنوان هدف نهايي ارائه ي الگوهاي تدريس مورد نظر است انتقال بدين معني كه هدف فراگيري نظري الگوها مشكلي را حل نخواهد كرد ، بلكه بايد تعابيري انديشيد تا مهارت هاي فرا گرفته شده به محيط هاي عملي ياد دهي - يادگيري انتقال يافته و به كار مي رود. به منظور استفاده ي بهتر از الگوها ، موارد ذيل به همكاران عزيز توصيه مي گردد: 1-همكاران محترم براي تسلط بر استفاده از الگوهاي تدريس ، به ترتيب به مطالعه و اجراي الگوهاي دريافت مفهوم ، الگوي كاوشگري ، الگوي پيش سازمان دهنده يا عرضه مطالب ، الگوي استقرايي و يادسپاري بپردازد . 2-در تدوين طرح درس سالانه خود سعي نماييد هريك از الگوها را حداقل يك بار براي هر موضوع درسي كه مناسب مي دانند ( يا در صورت علاقمندي و امكان براي تمام موضوعات درسي ) به كار برند. 3-به مديران محترم مراكز آموزشي توصيه مي شود به ايجاد هماهنگي بين معلمان عزيز براي به كارگيري الگوهاي تدريس بپردازد . 4-الگوهاي تدريس كه معرفي خواهد شد در زمره روش هاي الگوي مشكل گشايي و فعال در گيري محسوب مي شوند بنابراين ، اين الگوها راه تحول اساسي در كيفيت آموزش و پرورش متناول و تغيير آن از معلم محوري به دانش آموز محوري و يادگيري توسط آنان به عنوان هدف اساسي آموزش و پرورش و دوري از تمركز برحفظ نمودن را هموارمي سازند. 5-مطالعه ي اين الگوها حتي براي مربياني كه فكر مي كنند بهترين روش هاي تدريس را اعمال مي كنند ، مفيد است تا با مقايسه ي روش هاي جاري خود با اين الگوها به ميزان موفقيت خود پي ببرند . اميد است با مطالعه ي اين روش ها خوانندگان محترم نحوه ي ياد گرفتن را بياموزند ، ياد بگيرند چگونه آن را به ديگران بياموزند تا دانش آموزان بتوانند از آن در يادگيري مطالب ديگر و ياددهي يادگيري به افراد ديگر استفاده نمايند . زيرا تصميم اين روش يادگيري درجامعه نشان دهنده رشد تفكر در آن جامعه مي باشد . به منظور آشنايي اوليه : به معرفي اجمالي روش هاي خانواده الگوهاي اجتماعي مي پردازيم ، سپس هر الگو دقيقا مورد بررسي قرار خواهد گرفت . لازم است قبلا با آماده سازي گروه فراگيران و منابع و شرايط لازم براي الگوهاي تدريس آشنا شويم . آماده سازي گروه فراگيران : مدارس و كلاس هاي درس را گروه شاگرداني تشكيل مي دهند كه در آن براي اكتشاف جهان و يادگيري ثمر بخش گرد آمده اند ، از اين واحدهاي كوچك جامعه خود انتظارات و اميدهاي بس فراوان داريم . اميد داريم اعضاي آن باسواد شوند و يادبگيرند بخوبي بتوانند از عهده ي خواندن برآيند و با مهارت و ظرافت بنويسند و به زيبايي سخن بگويند و ارتباط كلامي برقرار نمايند ياد گرفته ها ومهارت هاي خود را به كار برند ، جهان اجتماعي خود را دريابند خود را مسوولانه در بهبود آن متعهد سازند ، خود شكوفايي و احساس موثر بودن را در خود براي ايجاد زندگي متعالي رشد دهنده چگونه زيستن و چگونه باهم زيستن را تجربه كنند . اين موارد از جمله اهداف اساسي آموزش و پرورش است كه محور اصلي روش هاي تدريس است . در واقع الگوهاي تدريس الگوهاي يادگيري هستند . ضمن ياري شاگردان در كسب اطلاعات ، نظريات ، مهارت ها ، ارزش ها ، راه هاي تفكر و نشان دادن و ابراز خود به آنان نحوه ي يادگيري را نيزمي آموزيم . در حقيقت ممكن است مهمترين حاصل درازمدت آموزش ، همان توانايي هاي افزوده ي يادگيري آسان و موثر آتي باشد كه آنان به سبب دانش و مهارت و چيره دستي بر جريانات يادگيري كسب مي كنند . نحوه تدريس تاثير به سزايي بر توانايي هاي شاگردان در آموزش به خود دارد . معلمان موفق تنها كساني نيستند كه در عرضه مطالب شناختي و ديگر در آن الگوهاي بسيار پيچيده اي براي سازمان دهي به كلاس ها وحتي مدارس به صورت گروه هاي يادگيري وجود دارد كه در جهت آموزش به خود مي كوشند . 2-ايفاي نقش : اين الگو دانش آموزان را براي فهم رفتار اجتماعي نقش خود در تعامل اجتماعي و راه هاي موثر تر حل مسائل هدايت مي كند . اين الگو را فاني و شافتل (1982) براي كمك به شاگردانش در بررسي ارزش هاي اجتماعي خوود و تفكر بر آن ها تدوين كرده اند . اين الگو به شاگردان در گرد آوري و سازمان دهي اطلاعات درباره ي مسايل اجتماعي ، رشد همدلي با ديگران و تلاش براي بهبود مهارت اجتماعي ، رشد همدلي با ديگران و تلاش براي بهبود مهارت اجتماعي آنان كمك مي كند . اين الگو از دانش آموزان مي خواهد تا تعارضات درون خود را بيرون بريزند . ايفاي نقش شخص ديگري را ياد بگيرند و به مشاهده ي رفتار اجتماعي بپردازند. ايفاي نقش با تطبيق مناسب ، مي تواند براي شاگردان در هر سني به كار رود . 3-كاوشگري به روش محاكم قضايي: با رشد شاگردان ، بررسي مسايل اجتماعي در سطوح جامعه ي پيراموني ، شهري ، كشوري، و بين المللي را مي توان به آنان واگذار كرد . الگوي قضايي براي اين منظورتدوين شده است . اين الگوي مخصوصا براي دانش آموزان دبيرستاني در دروس علوم انساني و اجتماعي تدوين يافته ، روش مطالعه ي موردي ، ياد آور آموزش حقوقي – را وارد جريان آموزشي مي كند . دانش آموزان به مطالعه مواردي مي پردازند كه در بردارنده مسايل اجتماعي در زمينه هايي است كه نياز به خط مشي عمومي دارند ( مثلا مسايلي در باب عدالت و برابري ، فقر و قدرت ) . آنان براي شناسايي مسايل خط مش عمومي و انتخاب راه هاي ممكن براي پرداختن به آنها و ارزش هايي در پس اين راه هاي انتخابي هدايت مي شوند . (ادامه دارد )

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2008/2/22

 

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2007/10/16

   ترکیب وصفی  

نسبت دادن یک اسم به اسم دیگر است که درآن ، اسم دوم به تنهایی وجود خارجی ندارد .

در این ترکیب ، به اسم اول « موصوف » و به اسم دوم « صفت » گفته می شود .

مثال : الوردةُ الجمیلةُ = ترکیب وصفی

الوردة = موصوف  ،   الجمیلة = صفت

 

نکته : به صفت « نعت » و به موصوف « منعوت » هم گفته می شود .

 پس صفت اسمی است که بعد از موصوف خود میآید و آن را توصیف می نماید و دارای دو قسم می باشد :

1)    صفت مفرد : صفتی است که فقط یک کلمه است .

مثال :

الطفلُ الصغیرُ    ،      شجرةٍ باسقةٍ 

 

نکته : هر گاه صفت مفرد باشد در چهار مورد با موصوف خود مطابقت می کند .

1-    عدد ( مفرد ، مثنی ، جمع )

2-    جنس ( مذکر یا مونث )

3-    شناسایی ( معرفه یا نکره )

اعراب ( رفع ، نصب ، جرّ )

 

1- عدد

 الرَّجُلُ    المؤمنُ                       الفلّاحانِ   النشيطانِ             الجنودُ      الأقوياء

مفرد      مفرد                                 مثنّي       مثني                جمع          جمع

 

 

2- جنس:

        التلميذُ    الصغيرُ             التلميذةُ   الصغيرةُ

        مذكر      مذكر               مؤنّث      مؤنّث

 

 

3- معرفه و نكِره:

الشجرةُ  الباسقةُ                               شجرةٌ  باسقةٌ

معرفه    معرفه                                نکره    نکره

 

4- اعراب:

  السفينةُ                   الصغيرةُ           فـﻰ البحر.

مبتدا مرفوع     صفت تابع موصوف خودش

شاهَدْنا  سفينـــةً                 صغيــــرةً.

     مفعول به منصوب    صفت تابع موصوف خودش

 

 

 

تبصره : برای جمع های غیر انسان ، از صفت های مفرد مونث ، استفاده می شود .

مثال :

الکتبُ النافعةُ       -     أسماءً حسنةً      -     أشجارٍ باسقةٍ

 

2)    جمله وصفیه ( صفت جمله ) : جمله ای است که پس از یک اسم نکره می آید و آن را ، توصیف می کند.

مثال :

رأیتُ رجلاً ذهبَ إلی المسجدِ

             جمله وصفیه ( یعنی صفت برای اسم نکره « رجلاً » )

 

نکته : در ترجمه ی جمله های وصفی از حرف ربط «که» استفاده می شود :

مردی را دیدم  که  به مسجد رفت .

 

نکته : جمله وصفیه ، در اعراب مطابق موصوف خود است اما اعراب آن محلی است .

مثال :

قرأتُ کتاباً أخذتُهُ مِن صدیقی .

              جمله وصفیه و منصوب محلاً 

 

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2007/7/11

 

اسم از نظر جنس:

- اسم مذكر: اسمي است كه به صورت حقيقي يا مجازي بر جنس نر دلالت كند مانند: علي ، قلم

- اسم مونث: اسمي است كه به صورت حقيقي يا مجازي بر جنس ماده دلالت كند مانند: فاطمة – مِسْطَرة

 

نشانه هاي اسم مونث

  : اسم مونث غالباً به يكي از سه نشانه زير ختم مي شود

1- تاء گرد: مانند فاطمة

2- الف ممدوده (الف و همزه): مانند زهراء

3- الف مقصوره (الف تنها كه به دو شكل نوشته مي شود) مانند: دنيا – كبري

 

هر يك از اسمهاي مذكر و مونث نيز بر دو قسم است   

-حقيقي: اسمي است كه بر جاندار (يعني انسان و حيوان كه جنس مخالف دارند) دلالت مي نمايد. مانند: حسن - زهراء

-مجازي: اسمي است كه بر غير جاندار (يعني غير انسان و حيوان كه جنس مخالف ندارند) دلالت مي نمايند. مانند: كتاب - مدرسة

- مونث لفظي: اسم مذكري است كه علامت تانيث دارد. مانند: حمزة - موسي

- مونث معنوي: اسم مونثي است (اعم از حقيقي و مجازي) كه علامت تانيث ندارد. مانند: زينب، شمس، مريم، ارض.

 

 

اسم از نظر عدد  

-مفرد: اسمي است كه بر يك فرد (انسان يا غير انسان) دلالت كند. مانند: قَلم، اسَد، تلميذ.

 

-مثني: اسمي است كه بر دو فرد(انسان يا غير انسان)دلالت كند. مانند: قَلَمَيْنِ، تِلْميذانِ.

 

-جمع: اسمي است كه بر بيش از دو فرد (انسان يا غير انسان) دلالت كند.

 

جمع خود بر دو قسم است: سالم و مكسَر.

توضيح: جمع سالم را از آن جهت سالم مي گويند كه شكل مفرد كلمه، سالم وبدون تغيير مي ماند و هيچ دگرگوني در آن رخ نمي دهد و تنها علامت جمع به انتهاي آن اضافه مي شود.

جمع  مكسَر را از آن جهت مكسَر گويند كه شكل مفرد كلمه، تغيير مي يابد به اين معني كه ممكن است يك يا چند حرف از آن كم يا به آن اضافه شود و يا حروف آن تغيير كرده و جابجا گردد.

جمع سالم نيز دو قسم دارد: جمع مذكر سالم و جمع مونث سالم.

 

-جمع مذكر سالم: جمعي است كه با افزودن (ونَ) يا (-ِينَ) به آخر مفرد مذكر عاقل (انسان) ساخته مي شود مانند: مُعلّمونَ، معلّمينَ كه جمع معلّم مي باشند.

 

-جمع مونث سالم: جمعي است كه با افزودن (ات) به آخر مفرد (معمولاً مونث) ساخته مي شود. مانند: تلميذات

 

توضيح: گاهي نشانه جمع مونث به كلمات مفرد غير مونث افزوده مي شود و جمع مونث سالم ساخته مي شود. مانند: امتحان كه جمع آن امتحانات مي باشد و اطلاع كه جمع آن اطلاعات مي باشد.

 

اسم جمع: اسمي است كه از نظر لفظ، مفرد اما از نظر معني، جمع باشد و بتوان آنرا تثنيه و جمع بست. مانند: قوم (قومانِ – اقوام)

 

شبه جمع(اسم جنس): اسمي است كه دلالت بر جنس نمايد و براي همين آنرا اسم جنس نيز مي گويند و با افزودن (ة) يا (ي) از آن مفرد مي سازند. مانند: شجر: شجرة/ جُند: جندي

 

-جمع الجمع (مُنتَهي الجموع): جمعي است كه براي بار دوم جمع بسته شود. مانند: يَد(مفرد) - أيْدي(جمع) - أيادي(جمع الجموع)

 

نكته: اوزان جمع الجمع عبارتند از (اَفاعِل) مانند: أكالِب و (اَفاعيل) مانند: أصاحيب.

 

نكته: از جمعي كه بر وزن افاعل و افاعيل آمده، در صورت لزوم جمع سالم ساخته مي شود مانند: أفاضِلينَ    

 

 

كلمه از نظر اعراب

كلمه يا معرب است يا مبني.

 

  

كلمات معرب:

 

دراسمها: غالب اسمها (به جز مواردي كه مبني هستند و در زير ذكر شده اند)

 

در فعلها: مضارع

 

در حروف: حرف معرب وجود ندارد

 

كلمات مبني:

 

در اسمها: ضمائر، اسم اشاره، اسم موصول، اسم شرط، اسم استفهام، اسم فعل، كنايات، برخي از ظروف، اصوات، اعداد مركب (19-11)

 

در فعلها: ماضي و امر (و مضارعي كه: داراي نون جمع مونث باشد يعني صيغه هاي 6 و 12 ونيز فعل مضارعي كه داراي نون تأكيد مباشر(نون تأكيدي كه مستقيماً به خود فعل بچسبد) مي باشد.

 

در حروف : همه آنها

 

تعريف:

 

معرب كلمه اي است كه در موقعيتهاي مختلف اعراب (رفع، نصب، جر، جزم) آخر آن تغيير كند.

 

مبني كلمه اي است كه در هيچيك از حالتهاي اعراب، آخر آن تغيير نكند.

 

توجه: شرح مبسوط مطالب فوق در بخش نحو آمده است.

 

علت بناء اسم مبني

 

اسمهاي مبني از اين جهت مبني هستند كه به حروف شباهت دارند.

 

 

اسم از نظر اشتقاق

 

 

اسم يا جامد است يا مشتق.

 

اسم جامد خود دو گونه است:

 

الف) مصدري: مصدر اسمي است كه دلالت بر انجام كار دارد اما بدون داشتن زمان و بتوان از آن مشتق ساخت. مانند: أكْل - تهذيب

 

ب) غير مصدري: اسمي است كه نتوان از آن مشتق ساخت. مانند: قَلَم- رَجُل- جِدار.

 

توضيح: مصادر افعال مجرد، سماعي هستند و اوزان مختلف و متعدد دارند مانند:

 

فَعْل – فِعْل – فَعَل – فُعُول - فَعَلان ...

 

اما مصادر افعال ثلاثي مزيد، قياسي هستند و وزن معيني دارند كه در بخش فعل به تفصيل خواهد آمد.

 

تعريف: اسم مشتق اسمي است كه ريشه فعلي دارد و از كلمه ديگري گرفته شده است و غالباً داراي معني وصفي ميباشد.

 

مشتقات هشت دسته هستند:

 

1- اسم فاعل: اسمي كه بر انجام دهنده فعل يا دارنده حالتي دلالت دارد. و معمولاً با صفت فاعلي فارسي مطابقت مي كند.

 

2-اسم  مفعول: اسمي است كه بر كسي يا چيزي كه فعل بر آن تحقيق يافته و يا بر حالت انجام شده يا واقع گشته دلالت مي كند

 

- طرز ساخت اسم فاعل و اسم مفعول:

بايد توجه داشت كه اسم فاعل و اسم مفعول درثلاثي مجرد به گونه اي  و در غير ثلاثي مجرد(يعني ثلاثي مزيد و رباعي) به گونه اي ديگر ساخته مي شود. به اين ترتيب كه اسم فاعل در ثلاثي مجرد بر وزن (فاعِل) و اسم مفعول بر وزن (مَفْعول) مي آيد مانند: كاتِب و مَكْتُوب (از ريشه كَتَبَ).

 

اما در غير ثلاثي مجرد از فعل مضارع ساخته مي شود بدين ترتيب كه به جاي حرف مضارعه، ميم مضموم قرار مي دهيم و حرف پيش از آخر را در اسم فاعل (مكسور) و در اسم مفعول (مفتوح) مي نمائيم. مانند: مُكَبِّر (اسم فاعل)- مُكَبَّر (اسم مفعول) از يُكَبِّرُ (فعل مضارع ثلاثي مزيد)

 

مُهَنْدِس (اسم فاعل) – مُهَنْدَس (اسم مفعول) از يُهَنْدِسُ (فعل مضارع رباعي مجرد).

 

3-اسم زمان: اسمي است كه بر زمان وقوع فعل دلالت دارد.

 

4-اسم مكان: اسمي است كه بر مكان وقوع فعل دلالت دارد.

 

- طرز ساخت اسم زمان واسم مكان:

 

براي ساختن اسم زمان و مكان در ثلاثي مجرد، ريشه فعلي را بر وزن (مَفَْعَل) يا (مَفْعِل) مي بريم مانند: مَكْتَب – مَسْجِد – مَذْهَب. ودر غير ثلاثي مجرد، اسم زمان و مكان بر وزن اسم مفعول (ثلاثي مزيد) ساخته مي شود. مانند: مُسْتَخْرَج.

 

 

نكات:

* چون در غير ثلاثي مجرد، اسم مفعول و اسم زمان و اسم مكان يك وزن دارند، راه تشخيض اين سه كلمه از همديگر از طريق معني آنها در جمله مي با شد.

 

* بايد توجه داشت كه در ساخت اسم زمان و مكان، هرگاه حركت عين الفعل مضارع، فتحه يا ضمه باشد بر وزن (مَفْعَل) و هرگاه حركت عين الفعل مضارع كسره باشد بر وزن (مَفْعِل) مي آيد مانند:

 

ذهَب(-َ): مذهَب.

 

كتَب(-ُ): مكتَب.

 

جلَس(-ِ): مجلِس.

 

* برخي از واژه هاي اسم زمان و مكان در عين حاليكه از افعالي ساخته شده اند كه عين الفعل مضارع آنها مضموم است، استثناءً بر وزن (مَفْعِل) آمده اند. مانند: مَشْرِق (از: شَرَقَ – يَشْرُقُ) يا مَغْرِب ( از: غَرُبَ – يَغْرُبُ).

 

* اسم زمان و مكان از فعل ثلاثي ناقص بر وزن (مَفْعَل) مي آيد. مانند: مَغْزي (به معناي زمان و مكان جنگ از ريشه: غَزَوَ).

 

5-صفت مشبهه:اسمي است كه بر دارنده صفتي دائمي و پايدار (نه موقت و زودگذر) دلالت مي كند و معمولاً با صفت مطلق فارسي مطابقت دارد.

 

طرز ساخت صفت مشبهه:

 

صفت مشبهه داراي اوزان متعددي است كه مشهورترين آنها عبارتند از:

 

فعيل – فَعِل – فَعَل – فَعْل – فَعلان – فُعال ...

 

كريم – خشِن – صَعْب – عَطشان – شُجاع

 

6-اسم مبالغه: اسمي است كه بر دارنده صفتي به مقدار زياد و بيش از حد دلالت مي كند.

 

طرز ساخت اسم مبالغه: اسم مبالغه نيز داراي اوزان متعددي است كه معروفترين آنها عبارتند از: فَعّال – فَعّالة – فَعول (صبّار – علامة – شَكور)

 

7-اسم تفضيل:اسمي است كه داراي معناي برتري و فزوني صفتي در فرد يا گروه نسبت به فرد يا گروه ديگر مي باشد. اسم تفضيل براي مذكر معمولاً بر وزن (أفْعَل) مانند: أكْبَر و در مونث بر وزن (فُعْلي) مانند كُبْري مي آيد.

 

8- اسم آلت:اسمي است كه بر وسيله انجام فعل دلالت دارد و از همان فعل مربوط مشتق مي شود (مثلاً مفتاح كه از مصدر فَتْح مشتق شده است).

 

-طرز ساخت:اسم آلت به دو شكل وجود دارد: جامد و مشتق.

 

الف) اسم آلت جامد:الفاظمعيني دارد كه غير قياسي است مانند: الفَأْس، السِّكِّين والسَّاطُور.

 

ب)اسم آلت مشتق:اوزان مشخصي دارد كه بر همان وزن ساخته مي شود.

 

اين اوزان عبارتند از: مِفْعَل – مِفْعَلة – مِفْعال مانند: مِقبَض، مِكْنَسة، مِفتاح.

 

 

 

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2007/7/10

در تجزيه حروف بايد اين سه ويژگي را مشخص نمود: نوع حروف، عامل يا غير عامل بودن و نوع بناء.   انواع حروف را در دو دسته عامل و غير عامل بررسي مي نماييم: 1-                  حروف عامل تعريف: حروفي هستند كه عملي و تغييري را از حيث اعراب (رفع و نصب و جر و جزم) در كلمه يا جمله ما بعد خود انجام مي دهند. حروف عامل داراي انواع مختلفي به قرار زير مي باشند: الف) حروف جر: حروفي هستند كه تنها پيش از اسمها آمده و باعث جر (كسره يا تنوين جر –ِ،-ٍ) آنها مي گردند مانند: واللهُ علي كلِّشيءٍ قديرٌ. حروف جر عبارتند از: مِنْ، باء، تاء، كاف، لام، واو، خلا، عدا، مُذْ، مُنْذُ، رُبَّ، حتّي، الي، في، عنْ، علي، حاشا. ب) حروف نصب: حروفي هستند كه قبل از فعل مضارع آمده و باعث نصب آن مي شوند مانند: فَعسي أنْ يأتيَ اللهُ بالفتحِ. حروف نصب عبارتند از: أنْ، لَنْ، كَي، إذَن. توجه: دو حرف (لـِ) و (حتّي) از حروف جر هستند، اما هرگاه پيش از فعل بيايند به عنوان عامل نصب عمل مي كنند. (البته در حقيقت، عامل نصب وجود أنْ مستتر بين آن حرف و فعل مابعد مي باشد) مانند: لَنْ تنالوا البرَّ حتّي تنفِقوا مما تحبون. (حتّي أنْ تنفقوا) ج) حروف جزم: حروفي هستند كه پيش از فعل آمده و باعث جزم آنها مي شوند مانند: لم يَلِدْ. حروف جزم عبارتند از: لَمْ، لَمّا، لام امر، لاي نهي، إنْ شرطيه. توجه: علاوه بر حروف فوق، 9 اسم ديگر هست كه به عنوان عامل جزم عمل مي كنند. اين اسمها عبارتند از: مَنْ، ما، مهما، أيّ، حيثما، إذما، متي، أينما، أنّي. مثال: مَنْ يجتَهِدْ يصِلْ الي مايريد. د) حروف مشبهه بالفعل: حروفي هستند كه در ابتداي جملات اسميه قرار گرفته و باعث نصب مبتدا به عنوان اسم خود و رفع خبر به عنوان خبر خود مي شوند مانند: إنّ اللهَ سميعٌ عليمٌ. حروف مشبهه بالفعل عبارتند از: إنَّ، أنَّ، كأنَّ، لكنَّ، لَيْتَ، لَعَلّ. هـ) حروف شبيه به ليس (ما، لا، إنّ, لاتَ): حروفي هستند كه مانند ليس عمل مي كنند. يعني اسم را مرفوع و خبر را منصوب ميكنند مانند: لا شُجاعُ كاذباً. و) لاي نفي جنس: لاي نافيه اي است كه بر سر مبتدا و خبر مي آيد و مانند حروف مشبهه بالفعل عمل مي كند مانند: لا بليّةَ أصعَبُ منَ الجهلِ. ز) حروف استثناء: حروفي هستند كه در جمله استثناء بكار رفته و براي خارج كردن مستثني منه بكار برده مي شوند مانند: لا يَمَسُّهُ إلا المطهَّرونَ. حروف استثناء عبارتند از: إلا، عدا، خلا، حاشا، غير، سوي. ح) حروف ندا: حروفي هستند كه براي صدا زدن شخصي يا چيزي از آنها استفاده مي شود مانند: يا اللهُ. حروف ندا عبارتند از: أ، أي، أيا، هيا، يا، آ، وا.

2-                  حروف غير عامل

الف) حرف تعريف (ال) كه باعث معرفه شدن اسم نكره مي گردد مانند: جاء التلميذُ.

ب) حروف عطف: حروفي هستند كه براي پيوند دادن بين دو كلمه يا دو عبارت يا دو جمله كه از نظر قواعد نحوي مشابهند ميان آنها واقع مي شوند.

اين حروف عبارتند از: واو، فاء، ثمّ، أو، أم، لكنْ، بَل، لا.

ج) حرف خطاب: (ك) در ذلك.

د) حروف تحقيق و تقليل: (قد) اگر پيش از فعل ماضي بيايد، تحقيقيه است و اگر پيش از مضارع بيايد تقليليه مي باشد مانند: قد أفلحَ المؤمنونَ (تحقيقيه) / قدْ يَصدِقُ الكَذوب (تقليليه).

هـ) حروف استقبال: سين (براي آينده نزديك) و سوف (براي آينده دور) مانند: وسيعلمُ الذين ظلموا أيّ منقلبٍ ينقلِبونَ / سوفَ يعلمونَ.

و) حرف رَدْع (بازداشتن): كلاّ. مانند: كلاّ بل لا تكرمون اليتيم.

ز) حروف استفهام: (أ) كه بر دو جمله فعليه و اسميه وارد مي شود چه در نفي و چه در اثبات مانند: ألمَ تعلَمْ؟ / أصلاتُكَ تأمرُكَ أنْ نترُكَ ما يعبُدُ آباؤنا؟

(هل) كه بر جمله مثبت وارد مي شود مانند: فهل أنتم مُنتَهون؟

ح) حروف تنبيه: حروفي هستند كه براي هشدار دادن و آگاه نمودن بكار برده مي شوند.

حروف تنبيه عبارتند از: أما، ألا كه فقط بر جمله وارد مي شوند: ألا إنّهم هم السفهاء.

ها: ها أنتم هؤلاء جادلتم.

ط) لام ابتداء: كه براي تأكيد بكار مي رود: لعليٌّ تلميذٌ / إنهُ لَغفورٌ رحيمٌ.

ي) حروف تخصيص:

(هلاّ) كه تنها با جمله فعليه مي آيد: هلا تستغفرُ الله (با فعل ماضي به معني سرزنش عمل گذشته و با فعل مضارع به معني شدت و طلب مي باشد).

(أما، ألاّ) كه براي خواهش بكار مي رود: ألاّ تزورني.

(أولا، لَوْما) كه بر ممتنع بودن مضمون جمله دوم به خاطر وقوع مفهوم جمله اول دلالت مي كند مانند: لولا عليٌ لهلكَ عمَر.

ك) حروف نفي:

لا: أكثرُهم لا يعقِلون.

ما: و ما قَتلوهُ يقيناً.

إنْ: (گاهي معي نفي دارد كه در اينصورت جزم نمي دهد) مانند: إنْ قامَ عليٌّ (علي نايستاد).

ل) حرف تصديق: نعم، بلي، إي، أجل مانند: قالوا بلي.

م) نون تأكيد: نوني است كه بر افعال مضارع، نفي، نهي، جحد، استفهام، امر حاضر جهت تأكيد ملحق مي شود.

نون تأكيد دو نوع است: خفيفه (نْ) مانند: يَعْمَلَنْ و ثقيله (نَّ) مانند يَعْمَلَنَّ.

نكات:

• حروف جر، ندا، استثناء، مشبهة بالفعل, تنبيه, تعريف, خطاب ... مختص به اسم و حروف جازمه, ناصبه, تخصيص, توقع, استقبال، ردع، نون تأكيد... مختص به فعل،و حروف عطف، استفهام، نفي، تصديق، لام تأكيد... مشترك بين اسم و فعل هستند.

• ايّ، أنْ حروف تفسير مي باشند و مشترك بين اسم و فعل هستند. مانند: ونادَيناهُ أنْ يا ابراهيم / تابَ، أي: رَجَع.

• أمّا، إمّا حروف تفصيل بوده و مختص اسم مي باشند مانند: إنّا هدَيْناهُ السبيلَ إمّا شاكراً و إمّا كفوراً.

نوع بناء

با توجه به حركت آخر حروف، نوع بناء آنها را مي توان شناخت.

همانطور كه ميدانيد، چهار نوع اعراب (رفع، نصب، جر، جزم) وجود دارد كه حروف مبني بر آنها مي باشند. يعني برخي از حروف مبني بر ضمه و برخي مبني بر فتحه و برخي مبني بر كسره و برخي ديگر مبني بر سكون هستند مانند:

حيثُ: مبني بر ضمه.

ثمَّ: مبني بر فتحه.

لـِ: مبني بر كسره.

مِنْ: مبني بر سكون.

 

منبع : رايا مىرسه

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2007/7/3

 

فعل متعدي از نظر فاعل آن، دو نوع است: معلوم و مجهول

 

الف) فعل معلوم: فعلي است كه به فاعل نسبت داده شود (فاعل آن مشخص باشد) مانند: كتبَ التلميذُ الدرسَ.

ب) فعل مجهول: فعلي است كه به مفعول نسبت داده شود (فاعل آن معلوم نباشد) مانند: كُتِبَ الدرسُ.

طرز مجهول ساختن فعل معلوم

الف) در ماضي: حرف ما قبل آخر را مكسور كرده و حروف متحرك پيش از آن را مضموم مي نماييم. كَتَبَ ¬ كُتِبَ / اِسْتَخْرَجَ ¬ اُسْتُخْرِجَ

ب) در مضارع: حرف ما قبل آخر را مفتوح كرده و فقط حرف مضارعه را (حرف اول) مضموم مي نماييم. يَكْتُبُ: يُكْتَبُ / يَسْتَخْرِجُ ¬ يُسْتَخْرَجُ

ج) در امر (غائب): لِيَنْصُرْ ¬  لِيُنْصَرْ.

نكات:

* در فعل مجهول، امر به صيغه (حاضر) وجود ندارد بلكه چهارده صيغه آن امر غائب است.

* براي ساختن مجهول از فعل اجوف و ناقص، آنها را به اصل باز مي گردانيم و پس از مجهول نمودن، تغييرات اعلال را انجام مي دهيم. مانند: قالَ ¬ قَوَلَ: قُوِلَ (مجهول) ¬  قِوْلَ ¬  قِيلَ.

* در ماضي مجهول، بابهاي مفاعله و تفاعل، حرف (الف) بخاطر ضمه ماقبل تبديل به (واو) مي شود. مانند: ضارَبَ ¬ ضورِبَ / تضارَبَ ¬ تُضورِبَ.

طرز مجهول كردن جمله معلوم

براي مجهول كردن جمله معلوم طبق روش زير عمل مي كنيم:

1-                  فاعل را از جمله معلوم حذف مي كنيم.

2-                  مفعول را به جاي فاعل قرار مي دهيم و اعراب فاعل را (رفع) به آن مي دهيم. (در اين صورت آنرا نائب فاعل مي ناميم).

3-                  فعل را مجهول مي كنيم. (با توجه به زمان آن و دستوري كه قبلا گفته شد).

مثال: أخرَجَ التلميذُ الكتابَ من الحقيبة ¬ أُخرِجَ الكتابُ من الحقيبةِ.

يَسْتَنْكِرُ المؤمنُ الكِذْبَ ¬ يُسْتَنْكَرُ الكِذْبُ.

إعراب و بناء (معرب و مبني بودن):

 

فعل يا معرب است يا مبني.

 

تعريف:

فعل معرب، فعلي است كه در حالات مختلف اعراب، آخر آن تغيير كند. مانند: يَدْرُسُ

فعل مبني، فعلي است كه در حالات مختلف اعراب، آخر آن هيچگونه تغييري نداشته باشد. مانند: اُدْرُسْ.

توضيح: از ميان افعال، تنها فعل مضارع، معرب است و فعل ماضي و امر مبني مي باشند.

نكته: فعل مضارع كه معرب است، در دو صورت مبني مي شود:

1)                  هرگاه نون جمع مونث به آخر آن افزوده شود (صيغه هاي 6 و 12) كه در اين صورت مبني بر سكون خواهد بود. (حركت لام الفعل ملاك است) مانند: يَدْرُسْنَ – تَدْرُسْنَ.

2)                  هرگاه نون تأكيد مباشر (بدون فاصله) به آخر آن افزوده شود (به لام الفعل) مانند: يذهَبَنَّ (يَذْهَبُ + نَّ).

توضيح بيشتر مطالب فوق مربوط به بخش نحو است كه بعداً به تفصيل خواهد آمد.

 

منبع : رايا مىرسه

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2007/4/1

 

فعل از نظر تصريف به دو دسته تقسيم مي شود: متصرّف و غير متصرّف.

 

الف) متصرّف

فعلي است كه ماضي، مضارع، امر و ... داشته باشد. مانند: جلسَ، يجلِسُ، إجْلِسْ.

ب) غير متصرّف

فعلي است كه در تمام زمانها صرف نشود. مانند: لَيْسَ، حبَّذا (خوب است).

-         مشهورترين افعال غير متصرف:

1-                  ليسَ، مازالَ، مابَرِحَ، مافَتِيءَ، ماانفَكّ، از افعال ناقصه هستند (از ليس فقط ماضي و از بقيه ماضي و مضارع صرف مي شود).

2-                  كَرُبَ (نزديك شد)، كادَ (نزديك شد)، أوْشَكَ (نزديك شد)، عَسي (اميد است)، حَري (اميد است)، اِخْلَوْلَقَ (اميد است)، طَفِقَ (شروع كرد)، أنشَأ (شروع كرد)، جعَلَ (شروع كرد) كه از افعال مقاربه هستند. (از كاد و اوشك ماضي و مضارع و از بقيه فقط ماضي صرف مي شود).

3-                  افعال مدح: نِعْمَ (چه خوبست)، حبَّذا (چه خوبست) مانند: نِعمَ الرجلُ عليٌ. حبّذا رجلاً عليٌ.

4-                  افعال ذمّ: بِئْسَ و ساءَ: بِئْسَ الرجلُ زيدٌ. ساءَتْ مصيراً.

5-                  فعل تعجّب: ما أفعَلَ و أفعِلْ بِه: ما أحسنَ علياً، أحسِنْ بعليٍّ.

6-                  افعال سه گانه: تعالَ (بيا)، هاتِ (بيا, بده)، هلُمّ (بشتاب، بياور) هاءَ (بگير). اين افعال ماضي و مضارع ندارند.

7-                  افعال: تبارَكَ (منزه است)، خلا، عدا، حاشا (اين سه فعل در استثناء بكار مي روند)، شدّ (سخت است)، طال (دير زماني است)، كَثُرَ (زياد است)، قَلَّ (كم است) مضارع و امر ندارند.

فعل از نظر التزام و تعدي (لازم و متعدي)

فعل از نظر نياز به مفعول دو نوع است: لازم و متعدي.

 

الف) فعل لازم: فعلي است كه معناي آن با فاعل تمام شده و نياز به مفعول ندارد. مانند (جاءَ) در جمله: جاءَ سعيدٌ.

نكته: افعالي كه بر معاني زير دلالت دارند لازم هستند:

1-                  سرشت: حَسُنَ (نيكو شد)                  6- زينت: غيدَ (متناسب شد)                    

2-                  حركت: ذَهَبَ (رفت)                            7- نظافت: طَهُرَ (پاك شد)

3-                  رنگ: دَكِنَ (تاريك شد)             8- ناپاكي: قَذِرَ (پليد شد)

4-                  عيب: اِعْوَجّ (كج شد)                          9- حالات نفساني: غَضِبَ (خشمگين شد)

5-                  شكل: طالَ (دراز شد)            

نكته: افعالي كه بر وزنهاي: إنفعلَ، تفَعْلَل, إفعَلّ، إفعَنْللَ، إفعالّ مي آيند لازم هستند و نيز افعالي كه بر وزنهاي تَفَعّلَ، تفاعَلَ، إفْتَعَلَ مي آيند در بسياري موارد لازم هستند.

ب) فعل متعدي: فعلي است كه علاوه بر فاعل به مفعول هم نياز دارد مانند: خلقَ در آيه شريفه: خلقَ الانسانَ مِنْ علَق.

راههاي متعدي كردن فعل لازم:

فعل لازم را به دو طريق مي توان متعدي كرد:

1)                  بردن به باب افعال يا تفعيل مانند: جلسَ سعيدٌ (كه لازم است) و وقتيكه به باب افعال برود متعدي مي گردد: أجْلَسَ سعيدٌ صديقَهُ / فَرِحَ التلميذُ: فرَّحَ التلميذُ المعلمَ.

2)                  بوسيله حروف جر: ذهبَ عليٌ (لازم است) ذهبَ عليٌ بصديقِهِ (متعدي است).

 

 

 

منبع : رايا مىرسه

:: موضوعات مرتبط: نکات کمک آموزشی

ن : آقاي سلیمانی ت : 2007/4/1